Panelgesprek over persoonlijke verhalen uit de Eerste Wereldoorlog: Lalla Vandervelde
Coördinator publiekswerking van Amsab-ISG Martine Vermandere neemt op 26 maart om 14.30 uur deel aan een panel over persoonlijke verhalen van vluchtelingen tijdens de Eerste Wereldoorlog. In haar bijdrage belicht ze het leven en engagement van Lalla Vandervelde (1870–1965).
Lalla Vandervelde was van 1901 tot 1922 gehuwd met Emile Vandervelde, de invloedrijke voorman van de Belgische Werkliedenpartij. Lange tijd bleef haar rol in de schaduw van haar echtgenoot, maar achter de schermen was ze bijzonder actief. Ze sprak mee op meetings voor het algemeen stemrecht, organiseerde concerten en lezingen in het Brusselse Volkshuis en ondersteunde met haar talenkennis en uitgebreide netwerk de dissidente Université Nouvelle.
Via haar intense correspondentie met de Britse activist Edward Morel, die de wreedheden in Congo aanklaagde, droeg ze bovendien bij aan de internationale campagne tegen Leopold II. Toch kreeg haar eigen publieke en onafhankelijke rol pas echt vorm tijdens de Eerste Wereldoorlog.
Bij de Duitse inval in België werd Emile Vandervelde minister van Staat, als eerste socialist in de Belgische regering. Toen hij naar de Verenigde Staten trok om de Belgische zaak te bepleiten, besloot Lalla hem niet louter te volgen, maar zelfstandig naar de VS te reizen. Met een uitgebreide lezingencampagne zamelde ze geld en voedselhulp in voor Belgische vluchtelingen. Tegelijk werkte ze actief mee aan de internationale beeldvorming rond “Poor Little Belgium”.
Nog vóór haar vertrek had Lalla de leiding aanvaard van het Belgian Repatriation Fund, een Brits fonds dat middelen verzamelde voor de terugkeer van Belgische vluchtelingen uit het Verenigd Koninkrijk. Toen Emile in Londen het comité British Gifts for Belgian Soldiers oprichtte, zette ook Lalla een nieuwe fondsenwervingsactie op.
Hun wegen scheidden in januari 1916, toen Emile zich bij de Belgische regering in Frankrijk voegde en Lalla in Engeland bleef om fondsen te werven. In die jaren ontwikkelde zij zich steeds nadrukkelijker tot een zelfstandige en invloedrijke figuur binnen het internationale netwerk van hulp en solidariteit.
Martine Vermandere (°1964) is coördinator publiekswerking bij Amsab-ISG. In het kader van de honderdste herdenking van de Eerste Wereldoorlog initieerde en leidde zij het internationale erfgoedproject Belgian Refugees 14 –18. Tijdens de coronaperiode schreef zij de biografie Madame Lalla Vandervelde: a very exceptional woman (Gent: Amsab-ISG, 2023).
Bekijk het volledige programma en schrijf je in op de website van In Flanders Fields
